27/200 ve 38/151 trapez sac formlarının hadve derinliği, atalet momenti, aşık açıklıkları ve sac et kalınlıkları (0.50 - 1.00 mm) açısından taşıma kapasitesi karşılaştırması.
Sanayi yapıları, hangarlar, sundurmalar ve cephe kaplamalarında tek kat veya yerinde çift kat yalıtımlı trapez sac kullanılacağı zaman en kritik iki parametre: Form geometrisi (27/200 veya 38/151) ve sacın et kalınlığıdır (0.50 mm – 1.00 mm). Hadve yüksekliğinin milimetrik olarak büyümesi, sacın atalet momentini katlayarak artırır; bu da çelik aşıkların daha geniş aralıklarla atılabilmesini ve çelik konstrüksiyon tonajında ciddi tasarruf edilmesini sağlar.
1. Hadve Yüksekliğinin Taşıma Kapasitesi ve Atalet Momentine Etkisi
Trapez saclarda taşıma kapasitesi sacın düz genişliğinden değil, bükülen hadvelerin derinliğinden gelir. Formül gereği atalet momenti derinliğin küpüyle (h³) doğru orantılıdır. 38 mm hadve yüksekliğine sahip bir sac, 27 mm hadveli bir saca göre yaklaşık %80 daha yüksek atalet momentine ve eğilme direncine sahiptir. Bu sayede kar yükü ve rüzgar yükü altında sehim (bel verme) riski çok daha düşüktür.
2. 27/200 Formu: Yüksek Faydalı En (1000 mm) ve Ekonomik Çözüm
27/200 trapez formu, 1200 mm veya 1250 mm rulo sacdan çekildiğinde 1.000 mm (1 metre) net faydalı kaplama eni verir. 5 hadveli bu form, montajda metrekare hesaplamasını son derece kolaylaştırır ve fireyi minimize eder. Aşık aralıklarının 1.00 – 1.50 metre olduğu standart sanayi çatılarında, sundurmalarda ve fabrika cephe kaplamalarında Türkiye'de en çok tercih edilen ekonomik formdur.
3. 38/151 Formu: Yüksek Hadve, Geniş Aşık Açıklığı ve Kar Yükü Mukavemeti
38/151 trapez formu, 38 mm derinliğinde hadvelere ve 151 mm hadve aks aralığına sahiptir. Net faydalı eni 910 mm mertebesindedir. Hadvelerin derinliği sayesinde aşık aralıkları 1.80 – 2.50 metreye kadar açılabilir. Özellikle Doğu Anadolu ve İç Anadolu gibi 3. ve 4. kar yükü bölgelerinde veya aşık aralığı geniş bırakılmış çelik konstrüksiyon projelerinde 38/151 formu vazgeçilmezdir.
4. Sac Et Kalınlığı (0.50 mm – 1.00 mm) ve Sehim Sınırları (L/200)
Trapez saclarda et kalınlığı 0.40 mm'den başlar ve 1.20 mm'ye kadar çıkar. Çatılarda insan yürüme yükü ve kar birikmesi dikkate alınarak minimum 0.50 mm, ağır sanayi ve aşık açıklığı 2 metreyi geçen yapılarda ise 0.60 – 0.70 mm tercih edilmelidir. TS EN 14782 standardına göre izin verilen maksimum sehim sınırı L/200'dür.
5. Çatıda Düz Hadve, Cephede Ters Hadve Kullanım Kuralları
Çatı uygulamalarında yağmur suyunun akış oluklarından rahatça tahliye olması için saclar "düz formda" (geniş taban altta, dar hadve üstte) döşenir. Cephe kaplamalarında ise mimari gölge etkisi yaratmak ve düzgün bir estetik görünüm elde etmek için sac ters çevrilerek "ters hadve" olarak monte edilir.
Kapsamlı Teknik Karşılaştırma Matrisi
| Teknik Kriter | 27/200 Trapez Sac | 38/151 Trapez Sac |
|---|---|---|
| Hadve Yüksekliği | 27 mm | 38 mm (%40 daha yüksek derinlik) |
| Net Faydalı Kaplama Eni | 1.000 mm (1.00 metre) | 910 mm (0.91 metre) |
| Maksimum Aşık Açıklığı | 1.20 – 1.50 metre | 1.80 – 2.50 metre |
| Atalet Momenti (Ix) | Orta seviye rijitlik | Yüksek rijitlik (~%80 daha güçlü) |
| Kar Yükü Direnci | 1. ve 2. Kar Bölgeleri (Ege, Marmara Kıyı) | 3. ve 4. Kar Bölgeleri (İç ve Doğu Anadolu) |
| İdeal Kullanım Alanı | Cephe kaplama, ekonomik çatı, sundurma | Geniş aşık aralıklı ağır sanayi çatıları |
| Standart Et Kalınlıkları | 0.50 mm – 0.70 mm | 0.50 mm – 1.00 mm |
Cephe kaplamalarında ve 1.20 m aşık aralıklı standart çatılarda yüksek kaplama eni (1000 mm) sunan 27/200 formu; aşık aralığı 1.80 m ve üzeri olan ağır kar yükü altındaki çatılarda ise 38/151 formu tercih edilmelidir.
Projenizin Ölçüleriyle Canlı Hesaplama Yapın
Rehberde incelediğiniz mühendislik kriterlerini kendi yapınıza uyarlayın; net metrajı, taşıma kapasitesini ve lojistiği hemen görün.
Galvaniz C / Z / Sigma Aşık Açıklığı ve Sehim Hesaplayıcı
Aşık açıklığınızı (makas aralığı), aks mesafesini ve profil kesitini belirleyin; TS EN 1993-1-3 standartlarında sehim sınırlarını (L/200, L/300), güvenli taşıma yükünü ve tonajı anında hesaplayın.
Z200 / 2.00 mm (L = 6.00 m)
Bu Konuda Sıkça Sorulan Sorular
Trapez sac çatılarda minimum et kalınlığı ne olmalıdır? ▼
Çatılarda montaj sırasında ustanın yürümesi ve kar yükü güvenliği için minimum 0.50 mm sac et kalınlığı kullanılmalıdır. 0.40 mm saclar yalnızca geçici şantiye çitleri ve sundurmalar içindir.
27/200 ile 38/151 arasında neden kaplama eni farkı var? ▼
Aynı 1200 mm rulo sac kullanıldığında, 38 mm derin hadveler daha fazla sac tükettiği için faydalı en 910 mm'ye iner; 27 mm hadvede ise faydalı en 1000 mm kalır.