Çok katlı çelik yapılarda döşeme kalıbı ve kompozit donatı işlevi gören 38/151 ve 60/940 hadveli deck sacların açıklık, beton kalınlığı ve stud çivisi kriterleri.
Çok katlı çelik binalarda, sanayi asma katlarında (mezzanine) ve ticari yapılarda kompozit döşeme sistemleri; inşaat süresini kısaltan, ahşap kalıp işçiliğini sıfırlayan ve binanın deprem performansını artıran en modern döşeme çözümüdür. Beton dökümü öncesinde güvenli bir çalışma platformu ve kalıp görevi gören deck trapez saclar, beton prizini aldıktan sonra yüzeyindeki kabartma (embossment) tırnakları sayesinde betonla monolitik olarak kenetlenir ve çekme donatısı işlevi görür. Bu rehberde en yaygın kullanılan 38/151 ve 60/940 hadveli deck sacların seçim kriterlerini inceliyoruz.
1. Kompozit Döşeme Çalışma Mekanizması ve Embossment Etkisi
Standart çatı trapez sacları beton altında kullanılamaz; çünkü sac yüzeyi pürüzsüz olduğunda beton ile sac arasında aderans (yapışma) oluşmaz ve sac sadece ölü bir kalıp olarak kalır. Deck kompozit trapez sacların hadve yanaklarında özel formda kabartma tırnakları (embossment) bulunur. Beton sertleştiğinde bu tırnaklar mekanik bir kilit oluşturarak pozitif eğilme momenti altında çekme kuvvetini tamamen çelik sacın taşımasını sağlar. Bu sayede döşeme alt donatısı ihtiyacı ortadan kalkar veya minimize edilir.
2. 38/151 Hadve Profili: İnce Plak ve Asma Katlar İçin Çözüm
38/151 Deck Sac: Hadve yüksekliği 38 mm, hatve aralığı 151 mm ve faydalı eni genellikle 900 mm'dir. 1.80 metre ile 2.50 metre arasındaki kiriş açıklıklarında ve kat yüksekliğinin kısıtlı olduğu asma kat, otopark veya ofis döşemelerinde tercih edilir. Toplam döşeme betonu kalınlığı 100 mm ile 120 mm arasında tutularak binaya minimum zati yük bindirilir.
3. 60/940 Hadve Profili: Geniş Açıklıklar ve Ağır Yük Katları
60/940 Deck Sac: Hadve yüksekliği 60 mm olup yüksek atalet momenti sayesinde 2.80 metre ile 3.80 metreye varan açıklıkları altına geçici dikme (iskele) koymadan tek başına geçebilir. Fabrika ağır yük döşemeleri, lojistik depo katları ve alışveriş merkezleri gibi ağır hareketli yüklerin (forklift, makine) bulunduğu yapılarda standart tercihtir.
4. Kayma Kaması (Stud Çivisi) Montaj Detayı ve Çelik Kiriş Bağı
Döşemenin ana çelik kirişlerle birlikte kompozit olarak çalışabilmesi için sac hadve diplerinden çelik kirişe kaynaklanan Stud Çivileri (Nelson Studs) kullanılır. Stud kaynak tabancasıyla sacı delerek doğrudan kiriş flanşına ergitilen bu çiviler, yatay kayma kuvvetlerini kirişe iletir ve ana kirişin çelik profil kesitini %30 oranında küçültme imkanı sağlar.
Kapsamlı Teknik Karşılaştırma Matrisi
| Kriter / Parametre | 38/151 Deck Trapez Sac | 60/940 Deck Trapez Sac |
|---|---|---|
| Hadve Yüksekliği | 38 mm | 60 mm |
| Mevcut Sac Kalınlıkları | 0.70 mm – 1.20 mm | 0.80 mm – 1.50 mm |
| İskelesiz Maksimum Açıklık | 2.00 – 2.40 m | 3.20 – 3.80 m |
| Minimum Beton Kalınlığı | 100 mm (Hadve üzeri 62 mm) | 120 – 150 mm (Hadve üzeri 60-90 mm) |
| Beton Sarfiyatı (m³/m²) | ~0.075 m³/m² (Hafif) | ~0.098 m³/m² (Yüksek Rijitlik) |
| Tipik Kullanım Alanı | Ofis, asma kat, otopark, mezzanine | Fabrika ağır zemin, lojistik depo, AVM |
Özetle: Kiriş aralığı 2.20 metrenin altında ve kat yüksekliği kritik olan asma kat projelerinde 38/151 deck sac; kiriş aralığı 3 metre civarında olan ve alttan dikme desteği istenmeyen geniş açıklıklı sanayi yapılarında ise 60/940 deck sac en doğru mühendislik seçimidir.
Projenizin Ölçüleriyle Canlı Hesaplama Yapın
Rehberde incelediğiniz mühendislik kriterlerini kendi yapınıza uyarlayın; net metrajı, taşıma kapasitesini ve lojistiği hemen görün.
Galvaniz C / Z / Sigma Aşık Açıklığı ve Sehim Hesaplayıcı
Aşık açıklığınızı (makas aralığı), aks mesafesini ve profil kesitini belirleyin; TS EN 1993-1-3 standartlarında sehim sınırlarını (L/200, L/300), güvenli taşıma yükünü ve tonajı anında hesaplayın.
Z200 / 2.00 mm (L = 6.00 m)
Bu Konuda Sıkça Sorulan Sorular
Deck trapez saclarda hangi galvaniz kaplama kalınlığı olmalıdır? ▼
Kompozit döşeme saclarında TS EN 10346 normuna göre minimum Z275 g/m² çinko kaplama zorunludur. Zira döşeme alt yüzeyi doğrudan atmosferle veya yoğuşmayla temas edebilir.
Beton dökümü sırasında çelik hasır donatı gerekir mi? ▼
Evet. Deck sac pozitif çekme donatısını karşılasa bile rötre ve sıcaklık çatlaklarını önlemek için hadve üst kotunun 2-3 cm altına Q131 veya Q188 çelik hasır donatı serilmelidir.